Rozwój świadomości

Jedną z dostępnych dla nas dróg badawczych są studia nad rozwojem świadomości u dziecka. Wiele wskazuje na to, że nawet aż do siedmiu lat dziecko nie czyni tak charakterystycznego dla dorosłych rozróżnienia pomiędzy sobą i światem. Rozwój pojęć, przy pomocy których dziecko uczy się działać, badał Piaget. Dopiero stosunkowo późno zdobywa ono pojęcia przestrzeni, wiel­kości i kierunku, pozwalające wiernie opisać stosunki między przedmio­tami w świecie oraz między nim samym a nimi. Z początku dziecko znajduje się w stadium zwanym ?absolutnym realizmem”, gdyż nie od­różnia siebie od świata. Kiedy zaczyna posługiwać się słowami i nazwa­mi, uważa, że one jakby zamieszkują w rzeczach, do których się od­noszą.

Widać z tego raz jeszcze jasno, że to, co nazywamy świadomością ma więcej wspólnego z komunikacją i w ogóle z sytuacjami społecznymi, niż na to wskazuje naiwna analiza dorosłego. Edmund Gosse opowiada, że zaczął myśleć o sobie jako o osobie dopiero wtedy, kiedy skłamał swoje­mu ojcu i kłamstwo nie zostało wykryte. Zdał sobie wtedy sprawę, że istnieje sekret będący własnością Edmunda Gosse i jeszcze kogoś, kto żył razem z nim w tym samym ciele. ?Było nas dwóch i mogliśmy ze sobą rozmawiać… wówczas nagle spłynęło na mnie poczucie mojej indywidual­ności”.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.