Okres inteligencji sensoryczno-motorycznej (0?2 lat)

W pierwszych tygodniach życia dziecko po prostu reaguje na bodźce, jakie doń docierają. Niewiele wskazuje na to, by na jego działania wpły­wały jakieś widziane przez nie przedmioty lub zdarzenia w otoczeniu; jeśli nawet takie przedstawienia już powstają, to nie mogą jeszcze po­wodować reakcji opóźnionych, ani przyczyniać się do rozwiązywania problemów, które można by określić jako wyniki ?myślenia” czy ?rozu­mowania”.

W tym okresie następuje szybki rozwój; Piaget wyróżnia w nim sześć podokresów.

  1. W początkowej fazie życia dziecko ma właściwie tylko odruchy (0?1 miesiąc).
  2. Odruchy te z kolei wiążą się ze sobą (1?4 miesiące).
  3. Dziecko zaczyna podejmować działania skierowane ku przedmiotom poza jego ciałem; pojawiają się intencjonalność i nastawienie celowe (4?8 miesięcy).
  4. Sekwencje intencjonalne stają się najważniejszym wzorcem między 8 a 12 miesiącem; poszczególne wzorce zachowania stają się wówczas nawykowe i stosowane dość bezładnie w nowych sytuacjach.
  5. W kolejnym stadium dziecko eksperymentuje w poszukiwaniu no­wych sposobów działania, jakby szukając nowości dla niej samej (12?18 miesięcy).
  6. Dopiero teraz pojawiają się pierwsze oznaki wewnętrznej symbo­licznej reprezentacji problemów, pozwalając na znajdywanie rozwiązań drogą jakby wnioskowania, a nie prób i błędów. Nazywa się to fazą myślenia przedoperacyjnego (18 miesięcy ? 2 lat).

Jako mało dokładny wskaźnik zachodzącego rozwoju możemy wziąć reakcję dziecka na przedmiot w polu wzrokowym. W pierwszym stadium dziecko jakoś reaguje i może utkwić wzrok w przedmiocie, ale nie potrafi wodzić za nim oczami, gdy porusza się on w polu widzenia. W czwartym stadium sięga po widziany przedmiot ręką. Ais nawet wtedy nie próbuje zatrzymać przedmiotu, gdy opuszcza on pole widzenia: dla dziecka przestaje on wówczas istnieć. W kilka miesięcy później dziecko potrafi już wyjąć przedmiot włożony pod poduszkę. Jeśli zobaczy, jak obserwator wkłada rękę pod poduszkę i przesuwa przedmiot (ukryty) pod inną poduszkę, nie będzie go szukać. Dopiero w wieku około 2 lat będzie umiało zatrzymać pewne wyobrażenie przedmiotu i odpo­wiednio działać.

Te rozmaite ?fazy” następują kolejno po sobie w dość regularnej ko­lejności, ale są wielkie różnice pod względem ich trwania w czasie. Co więcej, kolejna faza nie eliminuje poprzedniej, ale nowe zachowania dodawane są do dawnych uzupełniając je, przyczyniając się do ich ko­rygowania lub łącząc się z nimi.

Przez cały ten okres nie widać właściwie, by dziecko wyróżniało rzeczy lub zdarzenia w otaczającym je świecie niezależnie od swoich kontaktów z nimi. W pierwszych dwu fazach jest całkowicie egocentryczne. W trze­ciej fazie zaczyna za pomocą rąk eksplorować świat przynajmniej pod względem jego stosunku do siebie. W czwartej fazie przedmioty zaczy­nają być widziane w ich wzajemnych relacjach, choć nadal tylko w kon­tekście ich oddziaływania na dziecko. W piątej i szóstej fazie, pod ko­niec drugiego roku życia, dziecko coraz bardziej reaguje na przedmioty jako niezależne od niego. W tych fazach rozwoju przedmioty stają się czynnikiem wyrażającym nawyki zabawowe oraz nabierają przestrzen­nych i czasowych relacji między sobą. Pojawiają się wtedy u dziecka oznaki początków symbolizacji.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.