Czynniki regulacji wzrostu

Istnieje wiele interesujących zjawisk związanych z rozwojem człowieka. Spróbujmy rozważyć wzrost, podobnie jak i inne procesy zachodzące w żywym organizmie, w jednym z aspektów homeostazy. Wzrost zarod­ka, płodu i dziecka jest procesem konstytuowania się nowej istoty. Za­pewnia to ciągłość życia pomimo nieuchronności występowania strat lo­sowych. Wzrost ograniczony jedynie do zwiększania masy jest właściwie tylko częścią rozwoju.

Wzrost przebiega równocześnie z rozwojem i różnicowaniem, lecz nie są to całkowicie odmienne procesy. Wytwarzanie odpowiedniej masy na­rządów lub tkanek, obojętnie czy to będzie mikroskopijne mitochondrium, czy też cała wątroba lub mózg, dokonuje się właśnie poprzez wzrost. Poza tym wzrost każdego narządu musi być zahamowany po osiągnięciu właściwego rozmiaru. Podobnie rozwój specyficznie zróżnicowanych ukła­dów białek wewnątrz komórek jest formą powiększania, a więc i wzrostu, ale w wielu tkankach proces różnicowania następuje dopiero po ustaniu podziału komórek.

Stąd wniosek, że pojęcie rozwoju nie jest proste ani jednoznaczne. Nie wystarczy po prostu obserwować proces powiększania. W warun­kach idealnych powinniśmy badać szybkość przyrostu swoistych skład­ników w różnych tkankach. Badania tego typu udało się przeprowadzić dla takich składników, jak kollagen lub tkanka kostna.

Obecnie ograniczymy się do omówienia proces? wzrostu organizmu ludzkiego jako całości oraz jego poszczególnych części składowych.

Czynniki kontrolujące szybkość zwiększania masy komórek można po­dzielić ? w zakresie dostępnym obecnie do sklasyfikowania ? na trzy grupy.

  1. Tempo podziału komórkowego ? wyznaczane prawdopodobnie przez DNA i polimerazy ? jest zależne od wpływu środowiska cytoplazma- tycznego (rozdz. 14).
  2. Na tempo podziału komórek wywierają wpływ:

a) czynniki pobudzające, zarówno ogólne ? np. temperatura, jak spe­cyficzne ? np. hormony lub gradienty substancji morfogenetycznych albo też inne czynniki;

b) czynniki hamujące ogólne i specyficzne, przy czym te ostatnie obejmują wzajemny wpływ komórek.

3. Tempo podziałów komórkowych zależne jest od ilości i dostępności materiałów wyjściowych; w szczególności ważne tu jest zahamowanie rozwoju wynikające z nieodpowiedniego żywienia, co jest specjalnie waż­ne dla człowieka.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.