Znaczenie zmienności i jej źródła

Stałe pojawianie się nowych typów osobników zapewniają dwa procesy: mutacja i genetyczna rekombinacja. Mutacja jest zmianą w informacji genetycznej (instrukcji dziedzicznej), występującą sporadycznie pod wpły­wem czynników, których działanie ciągle jeszcze jest tylko częściowo poznane. W zasadzie materiał dziedziczny jest nadzwyczaj stały i nie zmienia się, w przeciwieństwie do zmian w odżywianiu się lub innych warunków. Jednak pewne potężne czynniki, takie jak pro­mienie X, promienie kosmiczne, neutrony i inne formy promieniowa­nia atomowego, powodują zmiany kodu DNA w jądrach komórkowych, co jest przyczyną wytwarzania nowych form w następnej generacji. Mało wiemy o chemicznym podłożu tych zmian. Pewne geny są bardziej podatne na mutacje aniżeli inne, lecz efekty wykazują na ogół przypad­kowość ? w tym znaczeniu, że czynnik mutagenny może powodować mutacje, które obejmują dużą zmienność cech i że różnice występują przy każdym nowym eksperymencie. Mutacje nie są więc ?sterowane” przez informacje otrzymywane z otoczenia, lecz są zmianami które za­chodzą przypadkowo. W tym znaczeniu dostarczają one nowych właści­wości, które stanowią surowiec dla całej ewolucji. Liczne z tych nowych cech są przeważnie niekorzystne, lecz niektóre z nich mogą przyczynić się do wytworzenia takiej formy zwierzęcia lub rośliny, która jest od­powiedniejsza dla nowych warunków. Jest prawdopodobne, że najbar­dziej pożyteczne są mutacje powodujące tylko nieznaczne zmiany nie­których cech u następnego pokolenia. W ten sposób wytwarzają one jak gdyby ?zapas” zmienności. Populacja musi unikać takiego niebezpie­czeństwa, jak jednorodność; dla przetrwania populacja musi zawierać dużą rozmaitość form, aby niektóre z nich mogły jej zapewnić przeży­cie.

Utrzymywanie się zmienności zapewnia również reprodukcja płciowa, a więc to, że każda nowa indywidualna jednostka rozpoczyna życie we­dług informacji genetycznej otrzymanej nie od jednego, lecz od dwojga rodziców. Znaczenie reprodukcji płciowej polega zasadniczo nie na tym, że po prostu powstają nowe osobniki, lecz na zapewnieniu wymiany cech poszczególnych osobników w populacji, co umożliwia stopniowe zmiany ewolucyjne. Czynniki, które regulują charakterystyczne dla życia cechy dorosłego człowieka lub innych zwierząt, są ogromnie złożone i oczywiś­cie nie jest możliwe zespolenie cech dwu całkowicie ukształtowanych osobników. Dlatego w reprodukcji przekazywany jest zarys lub plan sta­nowiący jakby ?matryce” instrukcji dla organizmu w formie zakodowa­nej, a jednocześnie dość prostej, aby możliwa była kombinacja wytycz­nych otrzymanych od obu osobników rodzicielskich. Początkiem każdego nowego osobnika są dwie względnie proste komórki płciowe (gamety) ? jajo i plemnik, które zlewają się tworząc jedną komórkę, zwaną zygotą lub zapłodnionym jajem. Komórka ta następnie dzieli się, a z kolei jej produkty podziału dzielą się wielokrotnie wytwarzając miliony komórek, które stopniowo organizują się, by utworzyć narządy i tkanki charakte­rystyczne dla nowej istoty ludzkiej.

Tak więc zdolność jaja i plemnika do wytwarzania kopii zależy w pierwszym rzędzie od ich jąder komórkowych. Wiemy już, że DNA jądra jest tą częścią komórki, która kieruje przemianami zachodzącymi w cią­gu życia. Podstawową cechą charakterystyczną dla rozmnażania płcio­wego jest to, że materiał jądrowy gamet męskiej i żeńskiej tworzy razem jedno nowe jądro. Różnice między dojrzałymi osobnikami męskimi i żeń­skimi oraz pomiędzy jajami i plemnikami są w znacznym stopniu ukie­runkowane dla wytworzenia tej fuzji dwu jąder. Jest to możliwe do osiągnięcia dzięki temu, iż wszystkie struktury, zwyczaje i pożądania zapewniają, że osobniki męskie i żeńskie są atrakcyjne dla siebie wza­jemnie i chętnie się łączą. Zarówno u człowieka, jak i u innych zwierząt występują pewne mechanizmy ułatwiające mieszanie się różnych dzie­dzicznie szczepów. Zakazy wymierzone przeciw kazirodztwu mają zdro­wą, biologiczną podstawę, choć czasem daje się zauważyć, że potomstwo kazirodczej krzyżówki niekoniecznie musi być biologicznie mało war­tościowe.

Jakkolwiek różnice między mężczyzną a kobietą wysuwają się na pierwszy plan wśród różnic zapewniających powstanie krzyżówki, by­wają one także zużytkowane i w inny sposób. Zadanie rodziców nie jest ograniczone do produkowania gamet; obejmuje ono także wykarmienie potomstwa przez kobietę najpierw wewnątrz jej ciała, następnie jej mle­kiem, a zadaniem mężczyzny jest troska o całą rodzinę. Różne funkcje płci u ludzi są ? jak z tego wynika ? bardzo złożone i nie byłoby słusz­ne redukowanie ich do jakiejś prostej formuły. Co więcej, różnią się one w rozmaitych stadiach reprodukcji. Kobieta, która właśnie urodziła dziecko, bardzo się różni w danym czasie od siebie np. sprzed roku lub po upływie roku od porodu.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.