Ogólna wiedza o człowieku

Blog stawia sobie za cel ogólne uporządkowanie wiedzy o życiu własnym i życiu innych ludzi. Zagadnieniem tym interesujemy się wszyscy, a większość z nas czuje, jak wielką pomoc w życiu i pracy uzyskalibyśmy, gdybyśmy więcej wiedzieli o sobie i naszych bliźnich, o kobietach i mężczyznach, o tym co robią i dlaczego to robią. Z nasze­go codziennego życia oraz z lektury wybieramy wyizolowane fakty, które stanowią dla nas obiecujące strzępy informacji dotyczące np. inteligen­cji, płci lub dziedziczenia, odżywiania się, chorób, starzenia się, stosun­ków społecznych, agresji, religii, rasy lub problemów populacyjnych. Od­czuwamy jednak brak jakiegoś ogólnego porządku, który umożliwiłby nam zrozumienie, w jaki sposób wszystkie te fakty są z sobą powiązane. Jeżeli wiedzę o człowieku traktujemy jako naukę, to powinna ona do­starczyć nam tyle ogólnych wiadomości, abyśmy mogli odpowiedzieć na retoryczne raczej pytania: ?Czym jest życie?” i ?Kim jest człowiek?” ? ale nie w formie retorycznej, lecz takiej, abyśmy poszczególne zdarzenia ? jak np. poród lub choroba, przyjemność lub odraza, radość lub zmar­twienie, rozwój lub śmierć ? mogli powiązać z życiem osobniczym, a jednocześnie nie traktować tego życia jako coś odosobnionego, lecz ra­czej jako część większej całości.

Oczywiście nie jesteśmy wcale pewni, czy będziemy w ogóle w sta­nie stwierdzić istnienie jakichkolwiek ogólnych zależności między ta­kimi wyjątkowymi zjawiskami, ale sposób takiego całościowego postępo­wania stanowi jedno z największych osiągnięć ludzkości, przynajmniej w stosunku do otaczającego nas świata fizycznego. Nie mamy też powo­du przypuszczać, że jest to niemożliwe w stosunku do świata organizmów żywych. Nie traktujemy już np. każdej gwiazdy lub minerału czy góry jako przedmiotów z sobą nie związanych, ponieważ udało nam się od­kryć właściwości wspólne dla nich wszystkich. Możemy więc stwierdzić, że wszystkie te fizyczne obiekty stanowią kombinacje pewnych elemen­tarnych cząstek lub pierwiastków (choć trudno jest nam wyjaśnić zna­czenie tego stwierdzenia). W podobnie ogólny sposób powinniśmy umieć określać życie, a szczególnie życie człowieka, aby widząc siebie lub innych ludzi jedzących, rozmnażających się, piszących książki lub tańczących, zdrowiejących lub starzejących się, traktować ich czynności jako przykłady praw ogólnych, podobnie jak to uczynił Newton, który odkrył pewną wspólną właściwość ruchów planet i spadających jabłek i nazwał ją ciążeniem, lub Clark Maxwell, który stwierdził, że fale’ świetlne i fale elektromagnetyczne mają jednakowe właściwości.

Musimy jednak od początku zdawać sobie sprawę, że ?prawa”, we­dług których zachodzą w przyrodzie wszelkie zjawiska, są w gruncie rzeczy częściowo wytworem naszych myśli. ?Świat nie składa się z. fak­tów empirycznych z dodatkiem praw natury: to, co nazywamy prawami przyrody, stanowi konwencje pojęciowe, za pomocą których porządku­jemy naszą empiryczną wiedzę i przewidujemy przyszłość” (Braithwaite, 1953). Możemy więc wysunąć tezę, że biologia może przyczynić się w sposób zasadniczy do pogłębienia teorii poznania, wykazując jak i dla­czego porządkujemy i przewidujemy różne fakty.